Book: Medicīnisko ierīču sterilizācija piesātinātā ūdens tvaikā. Pirmais izdevums latviešu valodā.

 

NL-Renkum HEART Consultancy 20211109 Book Sterilisation Jan Huijs Cover Latvian Medicīnisko ierīču sterilizācija piesātinātā ūdens tvaikāengöring, desinfektion och sterilisering av medicintekniska produkter

Pirmais izdevums latviešu valodā 2021

Gundars Lācis tulkojums latviešu valodā

ISBN: 978-90-75829-xx-x.

Utgivare HEART Consultancy Nederländerna
Sterivita/IKSA: Sterivita, Lativa

 

Teksts uz vāka:

Slimnīcās un klīnikās ir nepieciešams, lai viss aprīkojums un materiāli, ko izmanto pacientu ārstēšanai, būtu absolūti droši lietošanai: slimību izplatīšanās iespējai jābūt pēc iespējas mazākai. Tīrīšana, mazgāšana, dezinfekcija un sterilizācija ir svarīgas metodes cīņā pret šo vienmēr pastāvošo draudu. Jo īpaši tad, kad AIDS izplatījās visā pasaulē, pieprasījums pēc atbilstošām infekciju kontroles procedūrām ieguva milzīgu impulsu. Tādas slimības kā B hepatīts, par kurām zināms, ka tās tiek pārnestas ar piesārņotiem ķirurģiskiem instrumentiem, veicināja nepieciešamību pēc stingrākām vadlīnijām dezinfekcijai un sterilizācijai. Šī grāmata pievēršas visizplatītākajai un drošākajai sterilizācijas metodei, ko izmanto veselības aprūpes iestāžu centrālajās sterilizācijas nodaļās: sterilizācija ar paaugstinātas temperatūras tvaiku.
Pirmais lielais solis sterilo materiālu sagatavošanas uzlabošanā ir visa iesaistītā personāla (tehniķu, personāla un lietotāju) apmācība. Turklāt Eiropas tiesību aktos par medicīnas ierīcēm un ar sterilizāciju saistītajos standartos izglītība ir nepieciešama ikvienam, kas iesaistīts sterilizācijā neatkarīgi no tā, vai tas attiecas uz sterilizācijas iekārtas ražotāju vai tehniķi, kas to uztur vai lieto. Šī grāmata sniedz pamatu šīs prasības izpildei. Sākotnēji tā bija paredzēta tehnisko dienestu darbinieku izglītošanai attālās veselības iestādēs, tagad tā ir kļuvusi par mācību grāmatu, kuru var izmantot ikviens, kurš interesējas par sterilizāciju.
Arī Latvijā ir nepieciešamība pēc vispārējas mācību grāmatas par šo tēmu, un 2019. gadā ar Gundara Lāča starpniecību, kas pārstāv IKSA (Infekcijas Kontroles un Sterilizācijas asociācija Latvijā), tika nolemts, ka grāmata būs pieejama latviešu valodā.
Infekcijas Kontroles un Sterilizācijas asociācija ar prieku iesaka grāmatu visiem saviem biedriem un visiem tiem, kas iesaistīti medicīnisko ierīču sterilizācijas praksē.

Gundars Lācis tulkojums latviešu valodā

 

Pateicība

Grāmata “Medicīnisko ierīču sterilizācija piesātinātā ūdens tvaikā” ir ļoti nepieciešama veselības aprūpē strādājošiem, kuru tiešie pienākumi saistīti ar medicīnisko ierīču apstrādi un sagatavošanu pacientam drošai tālākai pielietošanai ārstēšanā un aprūpē. Veselības aprūpe gadu desmitos ir kļuvusi tik ļoti daudzfunkcionāla, ka bez šādiem speciālistiem vairs iztikt nevar. Vēlos pateikties visiem, kuri atbalstīja un palīdzēja tulkojumā. Vispirms jau savai sievai Danutai par pacietību, sapratni un atbalstu. Bērniem, īpaši Robertam par iesaisti attēlu apstrādē. Līgai un Baibai par par padomiem terminoloģijā. Paldies Antrai Iļjinai par nenovērtējamo palīdzību tieši tulkošanas procesā.
Paldies par tulkojuma nodrošinājuma iespēju:

B. Braun Medical SIA, īpaši Aivaram Gailītim, Aijai Legzdiņai, Uldim Kļaviņam
Arbor Medical Korporācijai, īpaši Dacei Rātfelderei un Dagnijai Grīnbergai
Belimed AG, īpaši Dirk Giess un Olafam Gūtmanim
Medical SIA, īpaši Igoram Palkovam un Laurai Lūsiņai

Paldies visam manam kolektīvam Paula Stradiņa klīniskās universitātes slimnīcas Sterilizācijas nodaļā par profesionalitāti, atsaucību, izturību un pacietību.    
Ceru, ka šī grāmata kļūs par impulsu medicīnas ierīču apstrādes tehniķa kā profesijas ieviešanai mūsu valstī.

Gundars Lācis, Riga, 01-10-2021

Priekšvārds

Ir pagājuši jau gandrīz 39 gadi, kopš, būdams tehniķis, aizbraucu uz Ganu Rietumāfrikā un pavadīju tur 7 gadus.  Biju atbildīgs par aprīkojuma uzturēšanas servisa izveidi slimnīcās Katoļu baznīcas veselības aprūpes sistēmas ietvaros.  Sākotnēji darbība koncentrējās uz iekārtu kārtējiem remontiem un visa iekārtu parka uzturēšanu. Vēlāk galvenie pienākumi ietvēra organizatorisko darbu, īpaši personāla apmācību.  Atklāju, ka lielākajai daļai iekārtu un aprīkojuma pieejams liels apmācību un studiju materiāla klāsts. Savukārt attiecībā uz medicīnisko ierīču sterilizāciju informācija bija ierobežota ar ļoti īsām instrukcijām par iekārtu lietošanu, un pilnībā trūka pamatinformācijas par pašu procesu. Pēc līguma beigām Ganā tiku aicināts sagatavot mācību materiālus slimnīcu tehniķiem. Kā pirmo tēmu izvēlējos medicīnisko ierīču sterilizāciju. Tas notika deviņdesmito gadu sākumā, laikā, kad Nīderlandē tika veiktas lielas izmaiņas sterilizācijas pasaulē.  Tolaik Nīderlande šajā jomā bija viena no līderēm. Sterilizācijas un sterilitātes vadlīnijas bija tikko noformulētas un kļuva par pamatu topošajiem Eiropas standartiem instrumentu sterilizācijas jomā. Jomas profesionalitāte strauji auga.

Labās senās dienas! Medicīnas iekārtu tehniķa darbs operāciju zālē misijas slimnīcā Ganā (Asin Fosu, 1982).  Pēc atgriešanās Nīderlandē tika dibināta HEART Consultancy (1994) Gadu gaitā arvien vairāk laika tika veltīts medicīnisko ierīču sterilizācijai.  Lēni, bet mērķtiecīgi tapa grāmata, apmācību programma tika prezentēta CSN personālam un tehniķiem, piemēram, Bungudu slimnīcā, Zamfaras štatā, Nigērijas ziemeļos (2011).
 

Rakstot grāmatu, sapratu, ka neesmu pilnībā novērtējis šīs tēmas sarežģītību!  Lai labāk sagatavotos, izgāju apmācību kursu MediThema mācību centrā pie Machiel Jan Bot kunga. Viņš ar lielu entuziasmu iepazīstināja mani ar mikroorganismu pasauli, infekciju prevenciju un sterilizāciju.  Lai apkopotu informāciju, sazinājos ar daudziem uzņēmumiem un iestādēm, kas saistītas ar sterilizāciju, to skaitā Nīderlandes Nacionālo Sabiedrības veselības un vides institūtu (RIVM). Jau tolaik Jack van Asten kungs virzīja zinātnisku pieeju instrumentu apstrādei slimnīcās visā Nīderlandē un ar savas nodaļas piemēru sāka ieviest uzlabotu kvalitātes kontroles sistēmu un sterilizācijas procesu atbilstības apstiprinājumus (validācijas).  Ar iegūtās informācijas palīdzību tika radīta pirmā grāmatas redakcija angļu valodā, tā tika izdota 1996. gadā ar ESH, tagadējās WFHSS priekšteces, atbalstu.  2004. gadā tika izdots otrais papildinātais izdevums.  Pēdējo gadu laikā man ir bijusi iespēja daudzās valstīs, īpaši Āfrikā, pasniegt medicīnisko ierīču apstrādes kursus.  Tā bija lieliska pieredze, novērot visu to cilvēku entuziasmu, kuri vēlas kaut ko mainīt savā darbības jomā. Grāmata kalpoja kā pamatinformācijas sniegšanas instruments.  Līdz šim grāmata ir tulkota un izdota 9 valodās.  Tagad tīrīšana tiek uzskatīta par būtiskāko posmu medicīnisko ierīču apstrādē.  Pakošanas sistēmām ir būtiska nozīme sterilitātes nodrošināšanā lietošanas brīdī. Iepriekšējos izdevumos šīs tēmas tika apskatītas īsi. Jaunajā izdevumā gan tīrīšanai, gan pakošanai ir veltītas atsevišķas nodaļas. Ceru, ka līdz ar ceturto izdevumu ieguldījums medicīnisko ierīču apstrādē turpināsies.

Atbilstošai sterilizatora darbībai ir izšķiroša nozīme.  Daudzos projektos tiek veikta arī tehniķu apmācība.  St. Joseph’s slimnīca, Monrovija, Libērija (2015) Sākotnēji uzmanība apmācībā tika pievērsta Āfrikai; vēlāk semināri tika organizēti arī Āzijā, piemēram, Kualalumpuras slimnīcā (2017).  Publicēto grāmatu vienmēr varēja izmantot kā apmācību rokasgrāmatu.

Sterilizācija ir joma, kurā sastopas daudzas aizraujošas zinātnes un tehnoloģiju sfēras, no mikrobioloģijas, medicīnas un fizikas līdz mašīnbūvei un elektronikai.  Profesija, kurā satiekas dzīvība un nāve; sfēra, kurā dzīvība mikroorganismu līmenī tiek upurēta, lai aizsargātu mūsējo. Šajā aspektā sterilizācija iegūst filozofisku/ētisku raksturu. Šī grāmata var būt kā ievads visiem, kuri saskaras ar šo aizraujošo jomu, tās būtisko ieguldījumu drošā to pacientu ārstēšanā, kuri ir nodevuši savas dzīvības mūsu rokās.

Jan Huys, HEART Consultancy,
Renkum, Nīderlande, 2021. gada aprīlis

Nieuwe 4e herziene Druk: Sterilisatie van Medische Hulpmiddelen met Stoom

Sterilisatie van Medische Hulpmiddelen met Stoom 

Herziene vierde Nederlandse druk. 2021

ISBN: 978-90-75829-09-9. Uitgever/distributie: Interster, Wormerveer, Nederland.

Aankondiging op achterflap:

Met deze Nederlandstalige uitgave van het uit 1996 stammende boek Sterilization of medical supplies by steam wordt een mijlpaal bereikt in de Nederlandse sterilisatie- wereld. Voor het eerst beschikken de Nederlandse centrale sterilisatieafdelingen hier- mee over een boek dat het proces van sterilisatie van medische hulpmiddelen door middel van stoom uitgebreid, gedetailleerd en toegankelijk beschrijft

Auteur Jan Huys gaf het Engelstalige boek in eerste instantie in eigen beheer uit en oogstte daarmee lof van de Europese sterilisatievereniging ESH (inmiddels WFHSS (World Federation for Hospital Sterilization Sciences) die het direct na verschijnen uitriep tot standaardwerk. Sinds die tijd is het boek nooit uit de aandacht verdwenen. Inmiddels is het boek in 9 talen verschenen en wordt wereldwijd gebruikt als basis voor opleidingen van Medewerkers Steriele Medische Hulpmiddelen.

Peter de Haas en Philip de Vries (destijds respectievelijk hoofd CSA en ziekenhuis- apotheker/deskundige steriele medische hulpmiddelen in het UMC Utrecht), werden bereid gevonden om de tekst – andermaal herzien en geactualiseerd door Jan Huys – in het Nederlands te vertalen.

De derde druk werd voorzien van een nieuw hoofdstuk. Hoofdstuk 9 is volledig gewijd aan “Verpakken van te steriliseren medische hulpmiddelen”. Deze vierde, herziene Nederlandse druk heeft bewezen dat Sterilisatie van medische hulpmiddelen met stoom vijfentwintig jaar na de eerste Engelstalige verschijning, de plaats heeft ingenomen die  het feitelijk direct al verdiende: het standaardwerk voor de Nederlandse sterilisatiewereld.

Voorwoord

Inmiddels al weer meer dan 39(!) jaar geleden vertrok ik als technicus naar Ghana (West Afrika) waar ik 7 jaar zou blijven. Ik was verantwoordelijk voor het opzetten van een onderhoudsdienst voor de ziekenhuizen van de missie-gezondheidszorg. Aanvankelijk richtte het werk zich vooral op het daadwerkelijk uitvoeren van reparatie en onderhoud aan apparatuur in de breedste zin van het woord. In de latere jaren verschoven de taken zich steeds meer naar organisatorische activiteiten en vooral ook training. Het bleek dat voor de meeste apparatuur uitgebreid studiemateriaal beschikbaar was. Echter voor sterilisatie bleef het beperkt tot vaak karige gebruiksaanwijzingen van fabrikanten zonder verdere achtergrondinformatie.

Goede tijden! Als technicus actief in de operatiekamer van een missieziekenhuis in Ghana (Asin Fosu, 1982) Na terugkeer in Nederland (1989) werd uiteindelijk HEART Consultancy gestart (1995). In de loop van de jaren concentreerde het werk zich steeds meer op sterilisatie van medische hulpmiddelen. Er werd gewerkt aan het boek en verzorgde trainingen, zoals hier voor CSA personeel in het ziekenhuis in Bungudu, Zamfara State, Noord Nigeria (2011)

Het was begin jaren 90; de tijd dat hier in Nederland de sterilisatiewereld enorm in beweging was. Nederland stond in de voorlinie van ontwikkelingen op dit terrein. De Richtlijnen Steriliseren en Steriliteit waren onlangs geformuleerd en vormden de grondslag voor de eerste Europese Normen met betrekking tot sterilisatie. Het vak professionaliseerde snel. Ik had me in het streven om een boek hierover uit te brengen dan ook stevig onderschat. Ik kon een cursus volgen bij Machiel-Jan Bot die me met groot enthousiasme inleidde in de wereld van micro-organismen, infectiepreventie en sterilisatie. Om informatie te verzamelen kwamen er contacten met het bedrijfsleven en onder andere het RIVM, waar indertijd de legendarische Jack van Asten met strakke hand steriliserend Nederland aanstuurde. Uit de informatie die langzaam maar zeker werd verzameld kon de eerste Engelse uitgave ontstaan, die onder auspiciën van de ESH (de voorloper van de huidige WFHSS) in 1996 werd uitgegeven. In 2004 verscheen de tweede bijgewerkte druk.

Het goed functioneren van de sterilisatoren is cruciaal. In veel projecten wordt ook training voor technici aangeboden. St. Joseph’s Hospital, Monrovia, Liberia (2015) Oorspronkelijk waren de trainingen vooral op Afrika gericht, echter later werden ook trainingen in Azië gegeven, zoals hier in Hospital Kuala Lumpur (2017). Het inmiddels verschenen boek vormt steeds de leidraad.

Bij ontmoetingen met mensen in het (Nederlandse) veld kwam de steeds vraag wanneer er eindelijk een versie in het Nederlands zou verschijnen.
In het midden van 2005 namen Peter de Haas, hoofd CSA en Philip de Vries, ziekenhuisapotheker/Deskundige Steriele Medische Hulpmiddelen, beiden verbonden aan het UMC Utrecht, het initiatief en kwam er een eerste aanzet van de vertaling. In 2006 werd de knoop doorgehakt en werd tot publicatie besloten. Het bedrijf Interster stelde zich bereid om de financiering en uitgave te realiseren. De tekst werd getoetst en waar nodig aangepast aan de Nederlandse situatie. In 2007 verscheen de eerste Nederlandse druk.

Vanwege het enorme belang van het reinigen van medische hulpmiddelen voordat zij worden gesteriliseerd werd in de 2e druk hierover een hoofdstuk toegevoegd. Verpakkingsystemen spelen een cruciale rol om de steriliteit van hulpmiddelen te waarborgen op het moment van gebruik. Dit onderwerp werd in de eerdere uitgaven onderbelicht. Vandaar dat in deze 3e herziene druk hierover een nieuw hoofdstuk is opgenomen.

Sterilisatie blijkt een vak te zijn met raakvlakken uit de meest uiteenlopende takken van wetenschap en techniek: van microbiologie, geneeskunde, tot werktuigbouw, elektronica en informatietechnologie. Uiteindelijk is het ook een confrontatie van leven en dood: Leven op micro-schaal wordt massaal geofferd ter bescherming van het onze. Daarmee krijgt sterilisatie haast een filosofisch/ethisch karakter.

Dit boek wil een inleiding zijn voor hen die te maken krijgen met dit fascinerende vakgebied dat een niet te onderschatten bijdrage levert aan de veilige behandeling van de vele patiënten, die daarmee hun leven mede aan onze zorg toe vertrouwen. Voor de realisatie van deze Nederlandse uitgave wil ik hierbij iedereen die erbij betrokken was – ook weer bij deze derde druk – van harte bedanken voor hun hulp, vertrouwen en geduld. Met name wil ik hier noemen:

Roald Strackx, Lia Soetendal, Bob Randshuizen, Interster International BV
Peter de Haas, Philip de Vries, UMC Utrecht
Tom Peereboom, SVN
Adrie de Bruijn, RIVM, Bilthoven
Arjan van Drongelen, RIVM, Bilthoven
Melchior Oldenburger, Martiniziekenh., Groningen
Jan Middelhoven, Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede
Machiel-Jan Bot, MediThema
Thea Daham Mariette Jungblut, LUMC Leiden
Marcel Klerk, Rik Liefting, PMT, Alblasserdam
Gerbrand Boelens, Ziekenh. Eemland Amersf.
Kees Rusman, Spaarne Gasthuis, Hoofddorp
Brecht Mané, Ziekenhuis Bernhoven, Uden
Bas Hijl, VU Medisch Centrum Amsterdam
Tim Galekop, TigaMed, Hoeilaart, België
Kea de Oude

  

Jan Huys,
Februari 2021

Gallery: Russia, Moscow 2013. DGM. Launch of Russian Version of the Book

Gallery